فصل ۱: مفاهیم و تاریخچه پرستاری سلامت جامعه
1405/04/27
فصل ۱: مفاهیم و تاریخچه پرستاری سلامت جامعه
سلامت، نیازسنجی بهداشتی و سازمانهای بینالمللی بهداشت
میزان مطالعه: ۰٪باقیمانده: ۱۰۰٪
جامعه، اجتماع و سلامت
- وجه اصلی زندگی در اجتماع، همدلی و تعاملات صمیمی است و مردم آن ویژگیها و علاقههای مشترک دارند.
- سه جزء اصلی اجتماع عبارتاند از افراد، مکان جغرافیایی، اهداف و فعالیتهای اجتماعی.
- «اجتماع محلی» و «اجتماع رو در رو» از اجتماعات مکانیاند.
- جامعه ترکیبی از زن، مرد، کودک و سازمانهای متعدد با روابط اجتماعی و نظم گروهی است؛ روابط افراد درون جامعه غیرشخصی است.
- گروهی از افراد خاص با ارتباط ضعیف، انبوهه نام دارد؛ جمعیت شامل افرادی است که الزاماً با هم ارتباط ندارند.
- انجمن پرستاران بازدیدکننده پیش از سال ۱۹۰۰ توسط ویلیام راتبون ایجاد شد و مری رابینسون نخستین پرستار بازدیدکننده بود.
- در الگوی سلامت ایدئودینامیک، فرد به خودیابی و کمال میرسد و تواناییهای بالقوه را بالفعل میکند.
- سلامت فرد پدیدهای پویا و در حال دگرگونی و مفهومی نسبی است؛ سلامت و بیماری مرز دقیقی ندارند.
- در نظریه کوه یخ بیماری، بخش قابل مشاهده چیزی است که پزشک میبیند و بخش پنهان، انبوه بیماریهای نهفته جامعه است.
سلامتی فقط نداشتن بیماری نیست؛ رفاه کامل جسمی، روانی و اجتماعی را در بر میگیرد.
اپیدمیولوژی و ابعاد سلامت
مثلث اپیدمیولوژی سه رأس دارد:
عامل بیماریزامیزبانمحیط
- سلامتی دارای دو بعد ذهنی و عینی است.
- سلامت اجتماع دارای سه بعد وضعیت، ساختار و فرایند است.
- شناختهشدهترین رویکرد بررسی سلامت اجتماع، بررسی از نظر وضعیت است.
- ساختار اجتماع به خدمات و امکانات اشاره دارد؛ مشکلات رایج آن دسترسی به مراقبت و کیفیت مراقبت است.
- در بعد فرایند، عملکرد کلی جامعه و حل مشکلات بررسی میشود.
- وضعیت سلامتی با سن رابطه معکوس و با سطح اقتصادی رابطه مستقیم دارد.
- دو جزء مهم عملکرد سلامت اجتماع، ارتقای سلامتی و پیشگیری از بیماریها است.
- مهمترین جزء سلامت همگانی و سلامت جامعه، ارتقای سلامتی است.
سطوح پیشگیری
پیشگیری: کشف بهموقع مشکلات سلامتی برای حداقلکردن ناتوانیها و آسیبهای احتمالی.
- پیشگیری اساسی: جلوگیری از پیدایش عوامل خطر بیماریهای مزمن؛ تمرکز بیشتر بر کودکان دارد و مهمترین اقدام آن آموزش است.
- حفظ سبک زندگی سالم و محیط سالم، مؤثرترین راه پیشگیری از بیماریهاست.
- پیشگیری اولیه: جلوگیری از وقوع بیماری و تمرکز بر جمعیت سالم؛ واکسیناسیون، آموزش تغذیه، رفتار جنسی ایمن و کاهش آلودگی هوا نمونههای آن هستند.
- رویکردهای پیشگیری اولیه شامل رویکرد جمعیتی و راهبرد گروههای پرخطر است.
- پیشگیری ثانویه: شناسایی و درمان بهموقع، کنترل و ریشهکنی بیماری و کاهش شیوع یا کوتاهکردن دوره بیماری؛ معاینات دورهای، غربالگری و ارجاع بیمار از اقدامات آن است.
- بیماریابی همان غربالگری و در سطح پیشگیری ثانویه است.
- پیشگیری ثالثیه: کاهش نقص و ناتوانی و توانبخشی؛ فیزیوتراپی، عینک، سمعک و وسایل کمککننده از نمونههای آناند.
فرهنگ و عوامل تعیینکننده سلامت
- فرهنگ مجموعه ارزشها، باورها و نگرشهاست و نقش آن در اجرای برنامههای بهداشتی هم کمککننده و هم بازدارنده است.
- دیدگاه بومشناختی، سلامتی را تعادل پویا میان انسان و محیط میداند؛ بیماری برهمخوردن این تعادل است.
- مفهوم جامع بیماری، اختلالی است که موجب تنزل اعمال حیاتی بدن و نامتعادلشدن روان فرد شود.
- سلامت روحی یعنی زندگی هدفمند و متعهد؛ اخلاقیات و داشتن هدف از نشانههای این بعد است.
- چهار دسته کلی مؤثر بر سلامت: بیولوژی انسان، محیط، سبک زندگی و سازمانهای مراقبتکننده سلامت.
- فرهنگ فرایندی پویا اما مقاوم در برابر تغییر است و افراد آن را از کودکی میآموزند؛ مهمترین منبع انتقال فرهنگ والدین و خانوادهاند.
- مقبولیت فرهنگی یعنی ارائه مراقبت پرستاری متناسب با فرهنگ افراد؛ نبود آن مانع ارتباط مؤثر بیمار و پرستار میشود.
- دو اصل لاینینگر: نگرش کلی به افراد و در نظرگرفتن تفاوتهای آنان.
- مهارت فرهنگی ترکیب آگاهی و دانش فرهنگی است و تمایل فرهنگی انگیزه درونی پرستار برای ارائه مراقبت است.
- روشهای مراقبت فرهنگی: حفاظت فرهنگی، موافقت فرهنگی و الگوپذیری مجدد.
- ارزیابی فرهنگی برای شناخت دیدگاه مددجو انجام میشود و عادات تغذیه از اجزای مهم آن است.
- بیخانمانی و فقر، استراحت ناکافی، سوءتغذیه، ورزشنکردن و مواجهه با عوامل خطر سلامت را تضعیف میکنند.
سازمانهای بینالمللی و تاریخچه
- ۱۸ فروردین روز بهداشت جهانی است.
- هدف سازمان بهداشت جهانی، دستیابی همه جوامع به بالاترین سطح سلامت است.
- WHO: تأسیس ۱۹۴۸، مقر ژنو؛ حفظ و ارتقای سلامت همگانی در سراسر جهان.
- UNICEF: تأسیس ۱۹۴۶، مقر نیویورک؛ حفظ و ارتقای سلامت کودکان جهان.
- FAO: تأسیس ۱۹۴۵، مقر رم؛ سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد.
- ILO: تأسیس ۱۹۱۹، مقر ژنو؛ بهینهسازی استانداردهای بینالمللی کار و نظارت بر اجرای آنها.
- ICRC: بنیانگذاری توسط هانری دونان در ۱۸۶۳، مقر ژنو؛ کمکرسانی به قربانیان جنگ و حوادث طبیعی.
- UNFPA: تأسیس ۱۹۶۹، مقر نیویورک؛ توجه به جمعیت، رشد جمعیت، تنظیم خانواده و بهداشت تولیدمثل.
- جمعیت هلال احمر ایران در ۱۳۰۲ با نام شیر و خورشید سرخ تأسیس و در ۱۳۵۷ تغییر نام یافت.
- اعضای تیم سلامت برای تأمین نیازهای بهداشتی جامعه همکاری میکنند و پرستار رابط تیم است.
پرستاری سلامت جامعه و تاریخچه آن
- پرستاری سلامت اجتماع، اثر وضعیت سلامت افراد، خانوادهها و گروهها بر سلامت جامعه را با رویکرد جزء به کل بررسی میکند.
- پرستاری سلامت همگانی، اثر وضعیت سلامت جامعه بر افراد و خانوادهها را با رویکرد کل به جزء بررسی میکند.
- پرستاری مبتنی بر جامعه، مراقبت از افراد و خانوادهها در محلهای مختلف و موقعیتهای خاص است.
- پرستاری اجتماعمحور، خدمات پرستار سلامت اجتماع و سلامت همگانی را در بر میگیرد.
- نقش پرستار مبتنی بر اجتماع، ارائه مراقبت از بیمار به فرد یا خانواده در جامعه است؛ نقش اجتماعمحور بر پیشگیری و ارتقای سلامت جمعیتها تأکید دارد.
- چهار مرحله گسترش: مراقبت اولیه در منزل، پرستاری بازدیدکننده، پرستاری سلامت همگانی و پرستاری سلامت جامعه.
- هدف پرستاری بازدیدکننده، مراقبت بهتر از بیماران فقیر در منزل بود.
- فلورانس نایتینگل پرستاری مدرن سلامت جامعه را پایهگذاری کرد و لیلیان والد در پرستاری سلامت همگانی نقش مهمی داشت.
- لیلیان والد آموزش پرستاری در منزل را آغاز و پرستاری روستا و خانوادهمحور را ترویج کرد؛ نخستین رئیس سازمان ملی پرستاری سلامت همگانی بود.
- مؤلف نخستین کتاب پرستاران مدارس، راجرز است.
- تشکیل انجمن پرستاران آمریکا به ارتقای آموزش و کاربرد پرستاری انجامید.
- از نخستین فعالیتهای سازمان ملی پرستاری سلامت همگانی، تدوین استانداردهای آموزش پرستاری بود.
مشخصه اصلی پرستاری سلامت همگانی، افزایش تمایل به سلامت بیشترِ مردم است.
تمرکز خدمات و مدلهای سلامت
- تمرکز مراقبت اولیه در منزل و پرستاری بازدیدکننده بر بیماران فقیر است.
- تمرکز پرستاری سلامت همگانی بر مردم نیازمند و تمرکز پرستاری سلامت جامعه بر کل جامعه است.
- جهتگیری مراقبت اولیه در منزل به سمت افراد، سلامت همگانی به سمت خانوادهها و سلامت جامعه به سمت پیشگیری از بیماری در جمعیتهاست.
- تأکید مراقبت اولیه در منزل بر درمان؛ سلامت همگانی بر درمان و پیشگیری؛ و سلامت جامعه بر ارتقای سلامت است.
- در پرستاری سرطان، خدمت درمانی است ولی شروع پیشگیری با آموزش زندگی سالم به بیمار انجام میشود.
- از مدلهای پرکاربرد شناسایی عوامل تعیینکننده سلامت، مدل Policy Rainbow است.
- تقسیمبندی چهارگانه سلامت، اهمیت هر عامل و ارتباط میان عوامل و اختلالات را نشان میدهد.
شاخصها و مراقبتهای اولیه بهداشتی
- میزان مرگومیر شیرخواران (IMR) شاخص حساس وضعیت سلامت و سطح زندگی مردم است و از تقسیم مرگهای ماه نخست بر تولدهای زنده به دست میآید.
- میزان مرگومیر زنان باردار از مهمترین شاخصهای وضعیت بهداشت کشور است.
- تولید ناخالص ملی برابر کل تولیدات برای مصرف داخلی بهاضافه واردات طی سال ذکر شده است.
- افزایش جمعیت شاخص بهداشتی اقتصادی ـ اجتماعی و حوادث ترافیکی جادهای شاخص زیستمحیطیاند.
- DALY زمان ازدسترفته بر اثر معلولیت و مرگ زودرس را نشان میدهد و شاخص سالیوان امید به زندگی بدون ناتوانی را بیان میکند.
- رفتار فردی و سبک زندگی بیشترین اثر را بر سلامت دارند.
- روستاهای زیر پوشش خانه بهداشت، بهجز روستای محل خانه بهداشت، «روستای قمر» نامیده میشوند.
- بعد فلسفی PHC بر توزیع عادلانه خدمات تأکید دارد و مهمترین و بنیادیترین وجه آن است.
- نخستین اصل کلیدی PHC برابری در توزیع خدمات است؛ همکاری مردم در آن بسیار مهم و فلسفه آن متکی بر مشارکت مردم است.
- آموزش بهداشت مهمترین جزء PHC است.
- آب سالم، مشارکت جامعه و همکاری بینبخشی از اجزای خدمات اولیه بهداشتیاند.
- آموزش همگانی مسائل بهداشتی، افزایش جمعیت ناشی از کاهش مرگومیر، زمان دوبرابرشدن جمعیت، ژرونتولوژی و گروههای آسیبپذیر نیز از نکات مرتبطاند.
- مهمترین عامل تعیینکننده میرایی شیرخواران، وزن هنگام تولد است.
هنوز نظری برای این مقاله ثبت نشده است.