• دوره شیرخواری مهم‌ترین زمان از نظر تکامل فیزیکی، حرکتی، شناختی، عاطفی و اجتماعی است.
• کودکان عادت‌های غذایی خود را در سه سال اول زندگی کسب می‌کنند.

• صدمات، علت رایج مرگ‌ومیر و ناتوانی در کودکان است.
• میزان مرگ‌ومیر شیرخوار شامل تعداد مرگ در سال اول زندگی در هر ۱۰۰۰ تولد زنده است.
• مرگ‌ومیر شیرخوار شامل مرگ‌ومیر نوزادی، یعنی کمتر از ۲۸ روزگی و مرگ‌ومیر پس از نوزادی، یعنی از ۲۸ روزگی تا ۱۱ ماهگی است.
• کودکان بین ۱ تا ۵ سال بیشترین میزان مرگ‌ومیر را دارند.

• در مراقبت خانواده‌محور، نیازهای کل اعضای خانواده و نه فقط کودک در نظر گرفته می‌شود.
• دو مفهوم اساسی در مراقبت خانواده‌محور شامل توانمندسازی و قدرت‌دهی است.
• عرضه به معنی هر مکانی است که مراقبت در آن انجام می‌گیرد.

• نقش‌ها از طریق فرایند اجتماعی‌شدن فراگرفته می‌شوند.
• سبک‌های والدینی اغلب به‌صورت استبدادی، آزادمنشانه یا دموکراسی اعمال می‌شوند.

• در سبک دموکراسی، والدین نقشی را ایفا می‌کنند که سبب پایداری وجدان و رفتار درست بر اساس حس گناه یا ترس از ناراحت‌شدن والدین می‌شود.
• مدرسه اغلب تنها نهادی است که کودکان به‌طور اصولی در مورد پیامدهای منفی رفتار نامناسب خود یاد می‌گیرند.
• استاندارد مطلق فقر به معنی محدودبودن منابع اساسی مورد نیاز برای زندگی مناسب است.
• فقر یکی از مسائل مهم بهداشتی است که در هر کشور زیاد شده و متأثر می‌باشد.

• بازی کودکان و انواع بازی‌های رقابتی توسط فرهنگ تعیین می‌شود.
• پیش‌داوری یکی از مهم‌ترین موانع در ارتباطات بین فرهنگ‌های مختلف است.
• رایج‌ترین عامل از نیروهای طبیعی که سبب پیشگیری از بیماری می‌شود، این است که بدن به‌طور مناسب از ورود سرما و آلودگی‌های هوا محافظت شود.

• دم یا خون.
• بلغم یا مایع لنفاوی.
• صفرا یا صفرای زرد.
• سودا یا صفرای سیاه.

• NANDA بر اساس چارچوب ۹ مشخصه‌ای پاسخ انسانی و Gordon بر اساس ۱۱ مشخصه، تشخیص‌های پرستاری را طبقه‌بندی می‌کنند.
• رشد به افزایش در بُعد فیزیکی به‌طور کامل یا جزئی، یا افزایش تعداد و اندازه سلول‌ها اطلاق می‌شود.
• تکامل به معنای افزایش قابلیت‌ها است که تغییرات آن تداوم دارد و منظم است.

• بلوغ، تغییر فیزیکی در ترکیب ساختاری بدن است که کودک را قادر می‌سازد سطح بالایی از کارکرد داشته باشد.
• یادگیری شامل تغییرات در رفتار است که در نتیجه بلوغ و تجربه رخ می‌دهد.

سرعت طبیعی رشد در تمام کودکان در چهار مشخصه زیر خلاصه می‌شود:

1. رشد سریع از تولد تا ۲ سالگی.
2. رشد آرام از ۲ سالگی تا بلوغ.
3. رشد سریع از بلوغ تا ۱۵ سالگی.
4. آغاز سرعت رشد از ۱۵ تا ۲۴ سالگی.

مراحل تکامل روانی ـ جنسی فروید عبارت‌اند از:

1. مرحله دهانی: از تولد تا ۱ سالگی.
2. مرحله مقعدی: ۱ تا ۳ سالگی.
3. مرحله آلتی: ۳ تا ۶ سالگی.
4. مرحله سکون: ۶ تا ۱۲ سالگی.
5. مرحله جنسی: ۱۲ سالگی و پس از آن.

• در مرحله آلتی از نظریه روانی ـ جنسی فروید، موضوعات پیچیده انگیزی مانند عقده‌های ادیپ و الکترا، حسادت به آلت و اضطراب اختگی مطرح می‌شود.
• در مرحله سکون، کودکان بر خصایص و مهارت‌های قبلی اتکا می‌کنند.

مراحل نظریه اریکسون در کودکان عبارت‌اند از:

1. اعتماد در برابر عدم اعتماد: تولد تا ۱ سالگی.
2. خودمختاری در برابر شرم و تردید: ۱ تا ۳ سالگی.
3. ابتکار در برابر احساس گناه: ۳ تا ۶ سالگی.
4. سازندگی در برابر حقارت: ۶ تا ۱۲ سالگی.
5. هویت در برابر سردرگمی نقش: ۱۲ تا ۱۸ سالگی.

• مرحله خودمختاری نظریه اریکسون با مرحله مقعدی فروید مطابقت دارد.
• مرحله ابتکار نظریه اریکسون با مرحله فالیکی فروید مطابقت پیدا می‌کند.
• کودکان در مرحله ابتکار، وجدان را توسعه می‌دهند.
• مرحله سازندگی نظریه اریکسون با مرحله سکون فروید مطابقت دارد.
• مرحله هویت نظریه اریکسون با مرحله جنسی فروید مطابقت دارد.

مراحل نظریه پیاژه برای استدلال عبارت‌اند از:

1. شهودی یا عینی.
2. عملیات ملموس.
3. عملیات رسمی.

• کودکان تقریباً در ۷ سالگی وارد مرحله افکار منطقی و ملموس می‌شوند.

پیاژه معتقد است چهار مرحله در توسعه تفکر منطقی وجود دارد:

1. حسی ـ حرکتی: تولد تا ۲ سالگی.
2. پیش‌عملکردی: ۲ تا ۷ سالگی.
3. عملیات ملموس: ۷ تا ۱۱ سالگی.
4. عملیات رسمی: ۱۱ تا ۱۵ سالگی.

• در مرحله حسی ـ حرکتی، کودکان به‌وسیله فعالیت‌های رفلکسی و تکراری ساده به رفتار تقلیدی می‌رسند.
• در مرحله حسی ـ حرکتی، کودکان آگاهی پیدا می‌کنند که اشیا پایدار هستند؛ یعنی اشیا وجود دارند، حتی اگر قابل رؤیت نباشند.
• در انتهای مرحله حسی ـ حرکتی، کودکان شروع به استفاده از زبان و افکار نمایشی می‌کنند.

• در مرحله پیش‌عملکردی، استدلال کودکان از نوع شهودی است؛ مثلاً ستاره‌ها نیز شب می‌خوابند، همان‌طور که من می‌خوابم.
• در مرحله عملیات ملموس، استدلال کودکان از نوع استقرایی است.
• مرحله عملیات رسمی با قابلیت سازش و انطباق‌پذیری مشخص می‌شود.

نظریه تکامل اخلاقی کوهلبرگ سه سطح اصلی دارد:

1. سطح پیش‌قراردادی.
2. سطح قراردادی.
3. سطح پس‌قراردادی.

سطح پیش‌قراردادی دارای دو مرحله است:

1. گرایش به تنبیه و اطاعت؛ کودکان درکی از قوانین اخلاقی ندارند.
2. رفتار درست شامل چیزی است که نیازهای خود را تأمین کند.

• در سطح قراردادی، کودکان با تبعیت و وفاداری استدلال می‌کنند.
• سطح قراردادی با مرحله عملیات ملموس مطابقت دارد.

سطح قراردادی دو مرحله دارد:

1. توافق بین‌شخصی.
2. گرایش به قانون و نظم.

• در سطح پس‌قراردادی، کودکان به مرحله عملیات رسمی شناختی رسیده‌اند.
• سطح پس‌قراردادی شامل تعهد اجتماعی و جهت‌یابی به‌سوی قانون است.
• BMI یک معیار مهم رشد و وضعیت کلی تغذیه‌ای را در کودکان بیش از ۲ سال نشان می‌دهد.
• سرعت رشد برحسب صدک اندازه‌گیری شده و ناحیه بین دو صدک کانال رشد نامیده می‌شود.
• یکی از تست‌های غربالگری رایج برای تکامل در کودکان کوچک‌تر، تست غربالگری تکاملی دنور یا DDST است.

تست دنور دارای چهار مرحله است:

1. فردی ـ اجتماعی.
2. حرکات ظریف ـ انطباقی.
3. زبان.
4. حرکات عمده کودک.

• تست دنور در کودکان از بدو تولد تا ۶ سالگی قابل استفاده است.
• تا ۲۴ ماهگی به‌صورت ماهیانه و سپس تا ۶ سالگی هر ۶ ماه این تست انجام می‌شود.

طبقه‌بندی بازی از دیدگاه پیاژه:

1. بازی در مرحله حسی ـ حرکتی.
2. بازی نمادین.
3. بازی رسمی.

• بازی‌های رسمی دارای قوانین هستند و به‌ندرت پیش از ۴ سالگی ظهور می‌یابند.
• بازی انفرادی از دوره شیرخوارگی شروع شده و در دوره نوپایی خیلی رایج است.
• بازی موازی معمولاً به دوره نوپایی اختصاص دارد و کودکان در کنار یکدیگر با اسباب‌بازی‌های مشابه بازی می‌کنند.
• بازی اشتراکی یا به‌صورت گروهی ولی بدون اهداف گروهی مشخص می‌شود.
• بازی اشتراکی با دسترسی کودک به دوره خردسالی شروع می‌شود.
• بازی سازمان‌یافته معمولاً در سالیان نوپایی شروع می‌شود.

اهداف بازی عبارت‌اند از:

• تکامل فیزیکی.
• تکامل شناختی.
• تکامل عاطفی.
• تکامل اجتماعی.
• تکامل اخلاقی.